أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )
79
تجارب الأمم ( فارسى )
غريب الحال و ديگر سرداران و غلامان نيز با وى سوار شدند . و در همان روز محمد بن عبيد الله خاقانى و دو پسرش و ديگر دستگيرشدگان نامبرده در بالا به دو * سپرده شدند ، و كيفرى سبك بر ايشان بست و به نقد از ايشان بگرفت و خاقانى را آزاد كرد و به خانه فرستاد و زير نگهبانى نهاد . پاس خانه و خانوادهء او را به بهترين شكل نگاه داشت ، ولى به ابو هيثم بن ثوابه زيانى بيشتر زد . او در « دار الوزارة » در « مخرم [ 1 ] » به كار وزيرى نشست . بامدادان بدانجا مىشد و تا پس از وقت نماز عشاى واپسين كار مىكرد . سپس به خانه باز مىگشت . او مانند پيشينيان خود ، براى كارگزاران در بخشنامهاى گزارش داد كه امير مؤمنان او را به خلعت وزارت مشرف داشته ، كار ديوانها و كشور - دارى را به دو واگذارده است . سپس ايشان را بر كار خود پا بر جا داشته و بكوشش براى آبادانى فرا خواند . او در پايان نامه نوشت : « اكنون آغاز سال و برداشت و هنگام گرد آورى خراج است . من نمىدانم ، از تو بايد چه اندازه بخواهم ، تا بنويسم و دستور دهم ، همين قدر مىگويم : پس از خواندن اين نامه يك دامن پر از پول [ 2 ] همراه با پاسخ نامه براى من بفرست در نامهات از چگونگى بخشهاى زير دست خود برايم گزارش ده ! آنچنانكه توان تو را براى ما روشن كند ، جايگاههاى درآمد تو و پايگاه سياست - بهرهكشى و پس اندازت را به ما نشان ده از پرداخت حوالههاى پايتخت و مانند آن خوددارى كن تا نامههاى من به تو برسد و راى تو را * در آنچه خواهى كرد بدانم . تو بايد به خود بياموزى كه من به هيچكس از دور و نزديك اجازت نمىدهم كوچكترين حقى از حقوق امير مؤمنان ، هر چند يك درم باشد پايمال كند ، يا كوچكترين كم كارى و كش رفتن از كار ، انجام دهد [ از سوى ديگر ] مبادا پيش تو خوش خدمتى براى ما ، بهتر از خوشرفتارى با مردم جلوه كند ، من از تو ميانه روى و دادگرى با مردم ، و برداشتن بار ، چه سبك و چه سنگين از دوش ايشان را به همان اندازه خواهانم ، كه نگهبانى از حقوق سلطان و راست كردن آن و نگهدارى دارائى او را مىخواهم .
--> [ ( 1 - ) ] M : نام اين دار الوزارة در خ 5 129 ، 253 نيز ديده مىشود . [ ( 2 - ) ] M . متن : ان تحمل صدرا من المال يتوفر مقداره .